تاریخچه

تاريخچه جراحي مغز و اعصاب

در استان خراسان

تهیه کننده : دکتر غلامرضا بهادرخان

دانشیار بخش جراحی مغز واعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد

كليات :

جراحي اعصاب در ميان ديگر رشته هاي جراحي از جايگاه خاصي برخوردار است، نه تنها از روشها و تكنيكهاي ديگر رشته هاي جراحي استفاده مي كند بلكه از تكنيكها و روشهاي خاص خود كه در هيچ رشته ديگر جراحي همتا ندارد مدد مي جويد و بطور كلي شباهتها و ارتباطهاي فراواني با رشته بيماريهاي اعصاب (Neurology) و علوم عصبي (Neuroscience)  و روانپزشكي (Psychiatry)دارد.

جراحي اعصاب با تشخيص، ارزيابي و درمان بيماري هاي سيستم عصبي و ستون مهره ها سروكار دارد. بنابر اين مشكلاتي نظير ضربه به سر و ستون مهره ها و اعصاب محيطي، فتق ديسك بين مهره اي و صدمات ستون مهره ها، ‌تومورهاي مغز و نخاع، انوريسم مغزي،‌ ناهنجاريهاي عروقي سيستم عصبي،‌ تشنجها،‌ سندرم هاي درد آور،‌ دگرگونيهاي خلقتي مغز،‌ جمجمه و ستون مهره ها،  تجمع بيش از حد مايع در مغز (هيدروسفالي) و….

تاریخچه

1. جراحي اعصاب در عصر باستان

تاريخ انجام اعمال جراحي اعصاب به قدمت خود انسان است،  ملت هاي باستاني مختلفي مثل ايران، مصر، هند، اروپائيهاي اوليه و سرخپوستان امريكال جنوبي با سوراخ كردن جمجمه(ترپاناسيون)[1] به عنوان روش درماني آشنا بودند. تا بدينوسيله ارواح خبيث و بخارات مضر را از بدن بيمار خارج كنند اگرچه تعيين ميزان موفقيت اين روش درماني مشكل است ولي مطمئنا تعدادي از بيماران پس از انجام اين عملها زنده مانده اند چرا كه در بقاياي جمجمه هاي باقيمانده از آن زمان (در موميائي ها) علائم بهبودي در لبه سوراخ شده جمجمه مشاهده گرديده است. حتي در پاپيروس ادوين اسميت نكاتي در مورد اصول تشخيص و درمان بيماريهاي عصبي كه هنوز هم موثر هستند ديده مي شود.

در بقاياي هنري باقي مانده از عهد سومري ها و مصري ها دانستنيهايي در مورد عمليات جراحي مشاهده شده است. يونانيان باستان در مورد نقش مغز بحث هاي متضادي داشته ولي بقراط را بايستي به خاطر دانستن مغز به عنوان جايگاه افكار مورد ستايش و احترام خاصي قرار داد.

 

2. جراحي اعصاب در قرون اخير

پيشرفت هاي عمده قرن نوزدهم انجام موفقيت آميز اعمال جراحي منجمله جراحي اعصاب را ميسر نمود. معرفي روشهاي گند زدايي[2] توسط لرد جوزف ليستر[3] و بعدا فنون سترون نمودن (ضد عفوني كردن[4]) باعث كاهش بروز عفونت شد استفاده از بي حسي و هوشبري توسط ويليام تي- جي مورتون[5] باعث عملي شدن انجام اعمال جراحي بدون درد و طولاني تر شد.

در انتهاي قرن نوزدهم و ادامه آن تا قرن بيستم رشته جراحي اعصاب به عنوان رشته اي مستقل رشد و توسعه يافت. سر ويكتور هورسلي[6] اولين جراح بريتانيايي بود كه بطور اختصاصي در رشته جراحي اعصاب كار مي كرد و در امريكا هاروي كوشينگ[7] كه زير نظر جراح شهير ويليام هالستد[8] كار مي كرد اولين جراح امريكايي بود كه به طور اختصاصي به انجام اعمال جراحي اعصاب مي پرداخت و به عنوان پدر جراحي اعصاب نوين شناخته شد. وي خدمات فراواني به علم جراحي و جراحي اعصاب نمود. مثلا در دوران دانشجويي كنترل علائم حياتي در زمان بيهوشي را متداول كرد و همچنين گيره هاي نقره اي[9] را ابداع نمود و مطالعات فراواني در مورد فهم فيزيولوژي غده هيپوفيز و تشخيص و درمان بيماريهاي هيپوفيز،  ضربه هاي مغزي،‌ تومورهاي مغزي و ديگر بيماريهاي مغز و نخاع نمود.

همچنين با نوشتن كتابي در مورد زنديگنامه يكي از اساتيد خود به نام سر ويليام اسلر[10] كه نقش زيادي در شكل گيري شخصيت كوشينگ داشت جايزه پوليتزر در ادبيات را دريافت نمود.

افراد توانمند فراواني باعث پيشرفت بيشتر جراحي اعصاب در سالهاي بعد شدند، افزايش دانش نورآناتومي، ‌نورروفيزيولوژي،‌ نورانستزيولوژي، نورو راديولوژي، آنژيوگرافي عروق مغز، استفاده از راديوايزوتوپ ها،  بوجود آمدن كوتر مونوپولار و بي پولار، ميكروسكوپ جراحي، جراحي ‌اندوسكوپيك، مكنده هاي التراسونيك[11]، فن دانش نقشه برداري مغز[12] ، امكان انجام اعمال جراحي عروق مغز، انجام عمليات جراحي اعصاب با كمك كامپيوتر[13]  استرئوتاكسي درمانهاي ژنتيكي و زيست مولكولي[14]، استفاده از سلولهای بنیادی و پیشرفتهای ژنتیکی، ژن درمانی و تكنيك هاي آندوواسكولار، نوروناويگاسيون، اختراع سي تي اسكن، ام آر آي، ام آر ای، ام آر وی،  كاربرد ابزارهاي مختلف در ستون مهره ها گوشه اي از دلايل پيشرفت فزاينده جراحي اعصاب مي باشد. به نظر مي رسد كه جراحي اعصاب نسبت به ديگر رشته هاي جراحي هنوز افق هاي فراواني دارد كه بايستي كشف شود.

خلاصه:

تاريخچه شكل گيري جراحي اعصاب در دانشگاه علوم پزشكي مشهد

اولين موارد سوراخ كردن جمجمه (برهول) و برداشتن استخوان كاسه سر (كرانيوتومي) توسط آقاي پروفسور بول ون و بعضي از شاگردان ايشان در اواخر دهه سي و چهل شمسي در بيمارستان امام رضا (ع) كه در سال1307افتتاح و در سال 1354 به دانشگاه علوم پزشكي منتقل شد گزارش شده است.  در عين حال دراين سالها اكثر بيماران جدي جراحي اعصاب محكوم به تحمل عوارض آن بودند مگر آنكه مي توانستند خود را به مراكزي  كه در تهران بودند برسانند.  از سال 1349 انجام اعمال جراحي كلاسيك جراحي اعصاب ابتدا توسط مرحوم دكتر غلامرضا امير شيباني و سپس دكتر عبدالصالح صالحي در بيمارستان امام رضا (ع) ميسر گرديد.

در دهه پنجاه دو واحد مستقل درماني جراحي اعصاب در بيمارستان قائم (عج) و بيمارستان امام رضا (ع) مستقر بودند كه واحد بيمارستان امام رضا (ع) در سال 1358 منحل و به بيمارستان امدادي شهيد كامياب منتقل شد. واحدهاي درماني بيمارستان قائم (عج) و بيمارستان امدادي شهيد كامياب بعداَ تبديل به بخش آموزشي شدند.

در سال 1360 با تلاش آقایان دکتر علیرضا بیرجندی ودكتر غلامرضا امير شيباني آموزشي بودن بخش جراحي اعصاب فقط براي سه سال و سپس در سال 1367 براي مدت پنج سال مورد تاييد قرار گرفت. در سال 1364 واحد آموزشي جراحي اعصاب كه از سال 1360 در بخشهاي جراحي 2 و اورتوپدي بيمارستان قائم (عج) مستقر بود تبديل به بخش جراحي اعصاب با گنجايش 32 تختخواب شد. از سال 1361 آقای دکتر علیرضا بیرجندی به ریاست بخش جراحی مغز و اعصاب بیمارستان قائم(عج) و سپس در سال 1364 به ریاست بخش جراحی اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد منصوب شدند. از سال 1359 بخش ضربه هاي  سيستم عصبي كه در بيمارستان امام رضا (ع) مشهد مستقر بود به بيمارستان امدادي شهيد كامياب منتقل شده واز سال 1361 تحت نظر بخش جراحي اعصاب دانشگاه علوم پزشكي اداره مي شود.  از سال 1361 هر سال يك تا سه وگاهي چهار دستيار براي جراحي اعصاب پذيرفته شده اند و تا به حال بيست وهفت دوره فارغ التحصيل داشته است.

كلمات كليدي: تاريخچه جراحي اعصاب، دانشگاه علوم پزشكي مشهد،‌ بيمارستان امام رضا (ع)،‌بيمارستان قائم (عج)،‌بيمارستان امدادي شهيد كامياب،‌ غلامرضا امير شيباني، عبدالصالح ‌صالحي.

 

History of the development of neurosurgery at Mashhad University of Medical

   SciencesAuthor:      Gholamreza Bahadorkhan, MD

                                        Associate Professor of Neurosurgery                Mashhad University of Medical Sciences                                                                                                          

Abstract:                                                                                                                      

 A review of the early history and development of the neurosurgery program at Mashhad University of Medical Sciences (MUMS) is presented. Imam Reza Hospital was established in 1928, this is where Professor Boul Van and his colleagues performed early trephination and elevation of depress fracture of the skull. In lat  1940   and early 1940 s. interests in neurosurgery increased in 1960 at Imam Reza Hospital. Ten years later Dr. Amirshaibany established the first neurosurgery unit at Imam Reza Hospital.  As this hospitals services expanded a need for a more modern facility was required, therefore the unit was transferred to the newly built Ghaem Hospital in 1972. That same year Dr. Salehi joined Dr. Amirsheibany at Ghaem Hospital.  There was still a need for facilities at Imam Reza Hospital so Dr. Salehi reopened the neurosurgery unit in 1975. In 1975 the management of Imam Reza Hospital was transferred to MUMS .As the city of Mashhad expanded so did the need for a neurotrama center, therefore in 1979 once again the Imam Reza Hospital neurosurgery unit was closed and transferred to Shahid Kamyab Hospital. The neurosurgery services at Ghaem and Shahid Kamyab hospitals were evaluated in 1981 and 1988 and were approved for 3 and 5 years respectively as a teaching center for residents of neurosurgery.  Dr. A. Birjandi was appointed in 1981 as the first chief of the MUMS neurosurgery department. Since 1981 there have been one to four neurosurgical residents entering the residency program, as of 2008 twenty seven groups of either B.C. or B.E neurosurgeons have been graduated.

Key words: neurosurgery history, Mashhad University of Medical Sciences, Imam Reza Hospital, Ghaem Hospital, Shahid Kamyab Hospital, Amirsheibany, Salehi, historical vignette

 

 

از بدو تاسيس بيمارستان امام رضا (ع) (شاهرضاي قديم) در سال1307 درمانهاي جراحي اعصاب توسط پزشكان غير متخصص در اين رشته به بيماران نيازمند در حد رفع مشكلات حاد ارائه مي گرديد.

مرحوم پروفسور بول ون[15] كه جراحي بلژيكي الاصل بوده و در تاسيس بخش هاي جراحي بيمارستان امام رضا نقش تعيين كننده داشته است(3-2-1) شخصا در درمان مبتلايان به ضايعات مغز و نخاع كه در آن سالها بيشتر سل ستون مهره ها (بيماري پوت) و يا ضربه هاي سر و يا عفونت هاي استخواني بوده دخالت مي كرده اند و در چندين مورد انجام موفقيت آميز برهول براي تخليه خونريزي هاي فوق سخت شامه گزارش شده است(3-2).

تا سال 1349 اقدامات جراحي اعصاب تنها در بيمارستان امام رضا توسط جراحان عمومي و ارتوپدي به بيماران ارائه مي گرديد و اكثر بيماران جدي جراحي اعصاب دچار عوارض غير اجتناب ناپذير آن مي شدند و يا در مواردي نادر براي درمان به تهران مراجعه مي نمودند(5-4-3-2)  در سال 1354 بيمارستان امام رضا (ع) به دانشگاه فردوسي انتقال يافت و روشهاي درماني بيشتر به روز گرديد (6).

 

 مرحوم دكتر غلامرضا امير شيباني

مرحوم دكتر غلامرضا امير شيباني كه دوره جراحي عمومي را در مشهد به اتمام رسانيده بودند با آگاهي از نياز مبرم استان به تخصص جراحي اعصاب از سال 1347 تا 1348 به مدت يكسال در بيمارستان سيناي تهران زير نظر آقاي پروفسور عاملي دوره تكميلي جراحي اعصاب را گذرانيده و پس از آن در سال 48 به مدت يكسال ديگر دوره تكميلي ديگري را در فرانسه تحت نظر پروفسور گويو گذرانيده (4) و در سال 1349 ابتدا در بيمارستان امام رضا (ع) بكار مشغول شده و توانستند با تاسيس واحدي انجام بعضي اعمال جراحي اعصاب را در بيمارستان امام رضا (ع) ميسر نمايند و در سال 1351 كه بيمارستان قائم افتتاح شد(6) به بيمارستان قائم منتقل شدند و با تاسيس واحدي پيشرفته تر از آنچه در بيمارستان امام رضا (ع) بود امكان انجام بسياري از اعمال جراحي اعصاب را نيز ميسر ساختند. مرحوم آقاي دكتر غلامرضا امير شيباني در سال 1375 و با درجه دانشياري بازنشسته شدند و در سال 1382 [16]فوت نمودند(9-8-7-5-4).

 

                                                  آقاي دكتر عبدالصالح صالحي

آقاي دكتر عبدالصالح صالحي فارغ التحصيل پزشكي عمومي در سال 1343 دانشگاه مشهد از سال 1347 تا 1349 دستياري جراحي اعصاب را در بيمارستان هاي شهداي تجريش وامام خميني نزد آقاي پروفسور عاملي و آقاي پروفسور ابراهيم سميعي گذرانيده و سپس به مدت دو سال براي تكميل دوره آموزشي به كشور انگلستان عزيمت نمودند و يك سال در شهر(Birmingham) بيرمينگهام و يكسال در شهر ادين برو (Edinburgh) به عنوانSenior House Officer آموزش يافتند و در سال 1351 به ايران بازگشتند(9-8-7-5).

آقاي دكتر عبدالصالح صالحي كه اولين جراح اعصابي بودند كه آموزش كامل جراحي اعصاب آن زمان را ديده بودند از سال 1351 تا 1354 با همكاري آقاي دكتر غلامرضا امير شيباني در بيمارستان قائم مشغول بكار بودند و در سال 1354 به بيمارستان امام رضا انتقال يافته و   انجام بعضي از اعمال جراحي اعصاب را در آنجا نيز ميسر نمودند و تا سال 1357 كه ايشان خود را بازنشسته فرمودند اين وضعيت ادامه داشت (5-4) دو سال پس از بازنشستگي آقاي دكتر عبدالصالح صالحي در سال 1359 واحد سوانح جراحي اعصاب بيمارستان امام رضا (ع) كه در اين زمان تنها امكانات پذيرش و درمان بيماران ضربه اي جراحي اعصاب را داشت منحل و به بيمارستان امدادي شهيد كامياب منتقل گرديد و عملا فعاليت هاي جراحي اعصاب در بيمارستان امام رضا متوقف شد (12-11-10-9) و بيمارستان قائم (عج) و بيمارستان امدادي شهيد كامياب محل تمركز جراحي اعصاب شدند.

در فاصله سالهاي 1355 تا 1366 جراحان اعصاب از كشورهاي هند و پاكستان در بيمارستان امام رضا و امدادي مشغول بكار بودند (14-13-12-11).

آقاي دكتر محمد شفيع از سال 1356 تا 1360 در بيمارستان امام رضا و سپس امدادي بكار مشغول شدند(15-11-10-1).

آقاي دكتر جان از سال 1358 تا 1360 در بيمارستان امدادي بكار مشغول شدند(16-11).

آقاي دكتر رائو از سال 1360 تا 1364 در بيمارستان امدادي بكار مشغول بودند(16-11).

 

آقاي دكتر عليرضا بيرجندي

آقاي دكتر عليرضا بيرجندي (استاد)دانش آموخته جراحي اعصاب مركز شهداي تجريش در سال 1358 در بيمارستان قائم مشغول بكار شده و با تلاش هاي ايشان و به همراه مرحوم آقاي دكتر امير شيباني بيماران جراحي اعصاب از پراكندگي در بخش هاي مختلف خارج شده و بصورت واحدي مستقل در بخش دو جراحي بيمارستان قائم متمركز گرديدند و سپس در بخش ارتوپدي مستقر شدند. از سال 1359 تلاشهاي فراواني براي آموزشي شدن واحدهاي مستقر در بيمارستان قائم (عج) و امدادي به عمل آمد و بالاخره با تلاش و پيگيري مستمر و خستگي ناپذير آقاي دكتر عليرضا بيرجندي هيئت ارزشيابي[1] به شرط ادغام واحدهاي جراحي اعصاب قائم و امدادي و با وجود آقايان دكتر عليرضا بيرجندي و مرحوم دكتر غلامرضا امير شيباني و وجود آقاي دكتر محمد شفيع در بيمارستان امدادي و وجود بخش نورولوژي و نوروپاتولوژي در بيمارستان قائم درسال 1360 بخش جراحي اعصاب ارزشيابي شده و سه سال آن مورد تاييد قرار گرفت و قرار شد كه دستياران جراحي اعصاب دو سال باقيمانده دوره پنج ساله آموزش دستياري جراحي اعصاب را در يكي از مراكز مورد تاييد كشور بگذرانند(14-13-12-8-7).آقاي دكتر عليرضا بيرجندي از سال 1360 به عنوان رئيس بخش جراحي اعصاب بيمارستان قائم (عج) و از سال 1367 به عنوان مسئول بخش جراحي اعصاب دانشگاه علوم پزشكي مشهد منصوب شده اند و تا آخراسفند ۱۳۸۹ ادامه داشت كه در اين تاريخ به افتخار بازنشستگي نايل شدند. (12-8-7).

---

[1] آقاي دكتر كاظم عباسيان و آقاي دكتر مرشد

                                   

           آقای دکتر بهرام بهرامی                            آقای دکتر محمد فرجی راد

 

آقاي دكتر بهرام بهرامي و دكتر محمد فرجي راد كه قبل از سال 1360 دوره آموزشي خود را در بيمارستان هاي امام رضا (ع) و قائم (عج) ابتدا به عنوان دستيار جراحي عمومي شروع كرده بودند هر دو نفر در سال 1359 پس از انتقال واحد سوانح جراحي اعصاب از بيمارستان امام رضا (ع) به بيمارستان امدادي شهيد كامياب آموزش خود را در واحدهاي جراحي اعصاب بيمارستان هاي امدادي شهيد كامياب و قائم (عج) شروع كردند(11-7-1) و در سال 1361 پس از اتمام دوره مورد تاييد در مشهد به تهران عزيمت نموده (تاييد بخش در سال 1360) و به ترتيب در بيمارستان هاي امام خميني و دكتر علي شريعتي به ادامه تحصيل پرداختند (14-13-12).

در اوايل سال 1364 بخش جراحي اعصاب مستقل به  ظرفيت32 تخت در بيمارستان قائم افتتاح گرديد (14-13-8-7).

در اواخر سال 1364 آقاي دكتر بهرام بهرامي و آقاي دكتر محمد فرجي راد با درجه استادياري در بيمارستان قائم بكار مشغول شدند (14-13-8-7).آقاي دكتر بهرام بهرامي در سال 1374 باز نشسته شده اند وآقاي دكتر محمد فرجي راد در حال حاضر با درجه استادي دربيمارستان قائم مشغول به خدمت هستند.

                

                                                                

            آقاي دكتر غلامرضا بهادرخان                     آقاي دكتر حسين مشهدي نژاد

آقای دکتر غلامرضا بهادرخان(دانشیار) اولین دستیارجراحي مغز و اعصاب بودند كه در سال۱۳۶۱دستياري خود را در دانشگاه علوم پزشكي مشهد شروع كرده  و در سال ۱۳۶۴ جهت ادامه تحصيل به دانشگاه علوم پزشكي تهران و ايران رفته و در تیرماه سال ۱۳۶۶ فارغ التحصيل شده و در بيمارستان قائم به عنوان استاديار مشغول بكار شدند (۷-۸). دکتر غلامرضا بهادرخان با درجه دانشیاری تا دی ماه ۱۳۸۹ در بیمارستان امدادی شهید کامیاب به کار ریاست بخش نورو ترومامشغول بودند که بعد از ایشان این پست به آقای دکتر محمد رضا احصایی انتقال یافت.

آقاي دكتر حسين مشهدي نژاد (دانشیار) كه درسال ۱۳۶۱ دوره آموزشي خود را در بيمارستان  قائم (عج) ابتدا به عنوان دستيار جراحي عمومي شروع كرده بودند در سال ۱۳۶۲با تغییر رشته به جراحی اعصاب دوره آموزشی خودرا شروع کردند و در سال ۱۳۶۴ جهت ادامه تحصيل به دانشگاه علوم پزشكي تهران رفته و در اواخر سال ۱۳۶۶ فارغ التحصيل شده واز سال ۱۳۶۷ بيمارستان قائم به عنوان استاديار مشغول بكار شدند و از اسفند 1389 ابتدا به عنوان سرپرست و سپس در ارديبهشت 90 به رياست دپارتمان جراحي اعصاب دانشگاه علوم پزشكي برگزيده شدند و جايگزين آقاي دكتر عليرضا بيرجندي گرديدند.در سال 1367 با توجه به كافي بودن تعداد متخصص جراحي اعصاب و امكانات و تجهيزات مناسب موجود در بخشها و اتاق هاي عمل بيمارستانهاي قائم (عج) و امدادي و تنوع بيماران مورد درمان قرار گرفته برنامه پنج ساله آموزشي بخش جراحي اعصاب دانشگاه علوم پزشكي مشهد موردتاييد هيئت برد تخصصي قرار گرفت و نياز به اعزام دستياران به ديگر مراكز كشور رفع گرديد.                   

                         

          آقای دكتر اعتماد رضايي                  دكتر محمد رضا احصايي

 

دومين گروه دستياران آقايان دكتر اعتماد رضايي و دكتر محمد رضا احصايي و دكتر ابراهيم نژاد بودند كه برنامه آموزشي خود را در سال 1364 شروع كردند و از اين سال به بعد بطور مستمر هر سال يك تا چهاردستيار در اين بخش پذيرفته شده اند (18-11-8-7).

در سال 1370 آقاي دكتر حميد اعتماد رضايي (دانشیار) به عنوان استاديار بخش جراحي اعصاب در بيمارستان قائم استخدام شده و در سال 1373 جهت گذراندن فلوشيپ استرئوتاكسي به كشور امريكا عزيمت و در دانشگاه نبراسكا دوره يكساله استرئوتاكسي را گذرانيده و در سال 1375 پس از بازگشت در بيمارستان امام رضا بخش استرئوتاكسي را تاسيس نموده و اقدام به اعمال مختلف جراحي استرئوتاكسي نموده كه اين وضعيت هنوز هم ادامه دارد (19-18-10). در حال حاضر کادر علمی بخش جراحی مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد توسط آقایان: دکتر علیرضا بیرجندی (استاد) ، دکتر محمد فرجی راد (استاد)، دکترغلامرضا بهادرخان( دانشیار)، دکتر حسین مشهدی نژاد ( دانشیار)، دکتر حمید اعتماد رضائی ( دانشیار)، دکتر محمد رضا احصائی (دانشیار)، دکتر فریبرز ثمینی (استادیار)، خانم دکتر سمیرا ذبیحیان (استادیار) و آقای دکتر حامد خردمند اداره می شود.

تا سال 1381 به جز بخش جراحي استرئوتاكسي كه در بيمارستان امام رضا (ع) مستقر بود تنها دو مركز جراحي اعصاب در دانشگاه علوم پزشكي مشهد وجود داشت يكي در بيمارستان قائم (عج) و  ديگري در بيمارستان امدادي شهيد كامياب. در اين سال(ديماه 1381) يك بخش درماني 32 تختخوابي با 4 تخت ICU و 2 تخت Post ICUو يك بخش 24 ساعته براي پذيرش بيماران انتخابي و اضطراري در بيمارستان شهيد هاشمي نژاد توسط خانم دكتر سميرا ذبيحيان راه اندازي شد.  و سپس آقايان دكتر مير معزي و دكتر آبيلي و دكتر بهار وحدت و دکتر علیپور و دکتر رفعتی در آن مشغول بكار شدند (20).

در سال ۱۳۸۸ بخش جراحی اعصاب در بیمارستان طالقانی راه اندازی شد و اقدام به پذیرش بیماران نمود و آقایان دکتر آبیلی و دکتر گنجه ای فر و دکتر علیپور و دکتر محسنی در آن مشغول به کار هستند.

خانم دكتر سميرا ذبيحيان

 

در بيمارستان كودكان دكتر شيخ نيز واحد جراحي اعصاب اطفال در سال 1380 افتتاح شد و  خدمات درماني به بيماران نيازمند توسط خانم دكتر سميرا ذبيحيان ارائه شد.  همچنين در سال 1381 كلينيك چند تخصصي براي درمان و پيگيري ديسرافيسم هاي نخاعي در اين بيمارستان شروع به كار كرد و اين وضعيت همچنان ادامه دارد و سپس در سال 1382  تا 1383 برای گذراندن دوره فلوشیپ جراحی عروق مغز در barrow neurological institute اریزونا به مدت یکسال عازم امریکا شد.و از تاريخ ۱۳۸۴ به طور همزمان در بيمارستان امدادي شهيد كامياب و بيمارستان دكتر شيخ مشغول به كار شدند و  همكاري با بيمارستان امدادي تا تاريخ فروردين ۱۳۹۰ ادامه داشت كه بدنبال بانشستگي آقاي دكتر بيرجندي محل كار ايشان به بيمارستان قائم (عج) منتقل شد و اين وضعيت هنوز ادامه دارد.

 

آقاي دكتر حامد خردمند

از سال 1385 آقاي دكتر حامد خردمند در بيمارستان امدادي شهيد كامياب مشغول بكار برده شدند و در سال 1388 فوق تخصص خود را در رشته جراحي ستون فقرات از آلمان و ايران دريافت نموده و همكاري ايشان با بخش نوروتروماي بيمارستان امدادي هنوز ادامه دارد.

ورود هر يك از اساتيد به بخش جراحي اعصاب منجر به انجام بعضي اعمال جراحي براي اولين بار در بخش جراحي اعصاب دانشگاه علوم پزشكي مشهد شده است(21)(جدول يك).

 از سال ۱۳۹۰ آقاي دكتر هومن بهاروحدت دانش آموخته دانشگاه علوم پزشكي پس از فارغ التحصيل شدن در سال ۸۳ و دريافت بورد تخصصي در سال ۸۴ و انجام دوره تخصصي اندوواسكولار در كشورهاي آمريكا از سال ۲۰۰۸-۲۰۰۷ و در فرانسه از سال ۲۰۱۱-۲۰۱۰ و بازگشت به ايران در بخش جراحي اعصاب بيمارستان قائم (عج) مشغول شدند.

 از سال آبان ماه ۱۳۹۱ آقاي دكتر بابك گنجه اي فر دانش آموخته دانشگاه علوم پزشكي پس از فارغ التحصيل شدن و دريافت بورد تخصصي در بخش جراحي اعصاب بيمارستان امدادي شهيد كامياب به عنوان استايار مشغول شدند. دكتر گنجه اي فر به مدت ۱۴ ماه در مركز باروي دانشگاه آريزوناي امريكا (BNI) مشغول كاروزي فلوشيپ ستون فقرات بوده و بعد از پايان همكاري با مركز بارو در گروه هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي مشهد شروع به كار نمودند.

ب)     جراحي اعصاب در استان خراسان

به موازات رشد و تكامل بخش جراحي اعصاب در دانشگاه علوم پزشكي مشهد مراكز ديگري هم در مشهد در ارائه خدمات درماني به بيماران نيازمند نقش داشته اند به جز بیمارستان امام رضا (ع) که از سال  1307 تا 1354 توسط آستان قدس رضوی اداره می شد یکی دیگر از قديمي ترين آنها بيمارستان امريكايي ها واقع در خيابان شاهرضا نو سابق بود كه توسط مسيونرهاي مذهبي امريكايي اداره مي شد و پزشكان خارجي(دکتر کاکران و دکتر بوتاروی فرانسوی ودکتر هوفمن و ...) در آن به خدمت مشغول بودند(2) بعلاوه بیمارستان سوانح یا 200 تختخوابی که در سال 1351 به بیمارستان شهید کامیاب منتقل شدو بيمارستان 17 شهريور که آقاي دكتر طوسي وند از سال1356تا 1358 در آن مشغول بکار بودند(22). خدمات محدود جراحی اعصاب را به نیازمندان ارائه می کردند.

در سال 1376 آقاي دكتر صفايي و در سال 1377 آقاي دكتر توكلي در بيمارستان 17 شهريور به ارائه خدمات درماني پرداختند و در سال 1381 بخش جراحي اعصاب مستقر در بيمارستان 17 شهريور به بيمارستان فارابي منتقل شد. و در سال 1381 آقاي دكتر مطلق در بيمارستان فارابي شروع بكار نمودند كه اين وضعيت هنوز هم ادامه دارد(23-22).

آقاي دكتر رحيقي از اواخر سال 1378 در بيمارستان آريا وابسته به دانشگاه آزاد مشغول بكار شدند(24).

در سال ۱۳۸۸ بیمارستان سوانح طالقانی  مشهدافتتاح شدکه آقایان دکتر آبیلی و دکتر گنجه ای فر و دكتر محسني از آغاز فعاليت بخش جراحي مغز و اعصاب مشغول به كار شدند. در حال حاضر آقايان دكتر آبيلي ، دكتر شيخ نظامي و دكتر محسني در اين مركز مشغول به فعاليت هستند.

ج) جراحی اعصاب در سایر شهرستان های استان خراسان بزرگ :

در شهرستان هاي مختلف استان خراسان بخش هاي درماني جراحي اعصاب توسط جراحان ذيل افتتاح شد:

در بجنورد توسط آقايان دكتر رحیقی، دکتر احمد صفايي، در سال 1375 تا 1376(25) سپس دکتر ناویا فر، آقای دکتر رفعتی،آقای دکتر خردمند در سال 1385،  آقای دکتر شیخ نظامی و آقاي دكترسلطاني.

در قوچان آقای دکتر هجرانی از سال ۱۳۸۷

در بيرجند توسط آقاي دكتر قائمي در سال 1375 (26) و آقاي دكتر احمدي در حال حاضر.

بیمارستان ثامن الائمه (ع) در مشهد توسط آقای دکتر قوامی در سال 1377 (27) و دكتر احسان زارع از سال ۱۳۹۱ مشغول به كار مي باشند.

بیمارستان نهم دی در تربت حيدريه توسط آقاي دكتر طالبيان 1379در سال و سپس آقاي دكتر خواجگي در سال 1380 (28) و آقاي دكتر صادقي از ۱۳۹۰

در نيشابور توسط خانم دكتر ذبيحيان در سال 1380-1378 و سپس آقاي دكتر انوري در سال1380(29). و دكتر واحدي از سال...

در سبزوار توسط آقاي دكتر نوبري در سال 1380(30) و آقای دکتر راعی از سال ۸۵ تا۸۸ و هم اكنون در بيمارستان فيروزگر تهران مشغول به كار هستند وآقای دکتر جواد صفایی از سال ۱۳۸۸ تا كنون. از سال ۱۳۹۱ آقاي دكتر تاج ديني مشغول شدند.

در گناباد آقاي دكتر رضا زارع از ۱۳۹۰ مشغول به كار مي باشند.

همچنين بعضی از بيمارستان هاي خصوصي شهرستان مشهد امكاناتي را براي انجام اعمال جراحي اعصاب فراهم آورده اند. بیمارستان مهر حضرت عباس(ع) از سال 1355 ،بیمارستان موسی بن جعفر (ع) ، بیمارستان بنت الهدی، بیمارستان سینا، بیمارستان آریا، بیمارستان رضوی در سال 1384.

 

جدول يك: ترتيب ورود اساتيد و دستياران جراحي اعصاب

اساتيد و دستياران نوروسرجري
دكتر غلامرضا امير شيباني دوره رزيدنتي: 1347-1343
دكتر عبدالصالح صالحي دوره رزيدنتي: 1351-1347
دكتر عليرضا بيرجندي دوره رزيدنتي: 1357-1351
دكتر بهرام بهرامي دوره رزيدنتي:1364-1359
دكتر محمد فرجي راد دوره رزيدنتي:1364-1358
دكتر غلامرضا بهادرخان دوره رزيدنتي :1366-1361 نحوه تماس : [phone]
دكتر حسين مشهدي نژاد دوره رزيدنتي:1366-1361 نحوه تماس :
دكتر حميد اعتماد رضايي دوره رزيدنتي:1369-1364
دكتر محمد رضا احصائي دوره رزيدنتي:1370-1364
دكتر ابراهيمي نژاد شروع تخصص:1369-1364
دكتر سهراب صادقي گوغري شروع تخصص:1370-1365
دكتر امامدادي شروع تخصص:1366

 

 

 

دكتر فريبرز ثميني دوره رزيدنتي:1373-1367
دكتر رحيقي دوره رزيدنتي :1374-1368
دكتر فرزانگان دوره رزيدنتي: 1374-1368
دكتر احمد صفايي يزدي دوره رزيدنتي: 1375-1370
دكتر امام هادي دوره رزيدنتي:1375-1370
دكتر فرهاد مطلق پيروز دوره رزيدنتي:1377-1371
دكتر سيد حسين قوامي شهري دوره رزيدنتي:1377-1371
دكتر سميرا ذبيحيان دوره رزيدنتي:1378-1372
دكتر سعيد آرين دوره رزيدنتي:1378-1372

 

 

دكتر حميد بهزاد نيا دوره رزيدنتي:1378-1372
دكتر طالبيان دوره رزيدنتي :1379-1373
دكتر حامد خردمند دوره رزيدنتي:1379-1374
دكتر محمود مير معزي دوره رزيدنتي:1380-1375
دكتر محمد انوري دوره رزيدنتي:1380-1375
دكتر حسام عبدالحسين پور دوره رزيدنتي:1382-1376
دكتر زهره سلطان رحمتي دوره رزيدنتي:1383-1376
دكتر مهدي آبيلي دوره رزيدنتي:1382-1377
دكتر حميد رضا عليپور دوره رزيدنتي:1377
دكتر عليرضا رفعتي دوره رزيدنتي:1376
دكتر هومن بهار وحدت دوره رزيدنتي:1383-1378
دكتر مهرداد شيخ نظامي دوره رزيدنتي:1385-1379
دكتر بابك گنجه اي فر دوره رزيدنتي:1386-1380
دكتر رضا خزائي دوره رزيدنتي:1388-1381
دكتر بهرام هجراني دوره رزيدنتي:1387-1381
دكتر مجد محسني دوره رزيدنتي:1388-1382
دكتر جواد صفايي دوره رزيدنتي:1388-1382
دكتر عباس دهستاني دوره رزيدنتي: 1388-1383
دكتر رضا موسوي دوره رزيدنتي:1388-1383
دكتر محمد منصوري شروع دوره رزيدنتي:1384
دكتر رضا زارع شروع دوره رزيدنتي:1384
دكتر حميد رضايي شروع دوره رزيدنتي:1384
دکتر حمیدرضا اقبالی شروع دوره رزيدنتي : 1385
دکتر عبدالسعید جهانشاهی شروع دوره رزيدنتي : 1385
دکتر سهیل صادقی شروع دوره رزيدنتي:1385
دکتر تاج الدینی شروع دوره رزيدنتي:1386
دکتر نادر امینی شروع دوره رزيدنتي:1386
دکتر احسان زارع شروع دوره رزيدنتي:1386
دکترسید نادردادگر شروع دوره رزيدنتي:1386
دکتر مسعود راستی شروع دوره رزيدنتي:1386
دکتر فرزاد باطنی شروع دوره رزيدنتي:1387
دکتر محسن تقوی شروع دوره رزيدنتي:1387
دکتر عباس خسروی شروع دوره رزيدنتي:1387
دکترغلامرضا عمرانی شروع دوره رزيدنتي:1387
دكتر مهدي خواجوي شروع دوره رزيدنتي:1388
دكتر امير رضا صباح شروع دوره رزيدنتي:1388

 

دکتر امید دانشور فرد شروع دوره رزيدنتي:138۹
دكتر سید علی شمسا شروع دوره رزيدنتي:13۸۹
دکترابراهیم سرابی  شروع دوره رزيدنتي:138۹
دكتر سید فرامرز هاشمی شروع دوره رزیدنتی:۱۳۸۹

دکتر فراز پیرزه     شروع دوره رزيدنتي:13۹۰
دكتر رامین محمدیان شروع دوره رزيدنتي:13۹۰
دکتر عبدالحمید قزل  شروع دوره رزيدنتي:13۹۰
دكتر مهران صداقت شروع دوره رزیدنتی:۱۳۹۰

جدول دو: اعمال جراحي كه براي اولين بار در بخش جراحي اعصاب دانشگاه علوم پزشكي مشهد انجام شده است

نوع اقدام	سال انجام شده	جراح مجري
كرانيكتومي براي كرانيوسينواستوزسيس	1356	آقاي دكتر غلامرضا امير شيباني
ميكروسرجري	1361	آقاي دكتر عليرضا بيرجندي
ابزار گذاريهاي ستون مهره ها هارينگتون	1364	آقاي دكتر بهرام بهرامي
عمل جراحي ديسك گردن از رهيافت قدام	1365	آقاي دكتر بهرام بهرامي مطلق
هيپوفيزكتومي ترانس اسفنوئيد	1365	آقاي دكتر محمد رضا فرجي
ميلوتومي و گريزئوتومي	1366	آقاي دكترغلامرضا بهادرخان
بستن كاروتيد با استفاده از گيره كراتچ فيلد	1366	آقاي دكتر غلامرضا بهادرخان
بكارگيري هوكهاي ظريف هارينگتون در گردن	1366	آقاي دكتر غلامرضا بهادرخان
دكومپرسيون ميكروواسكولار  (MVID) اعصاب انتهايي مغزي (اعصاب زوج پنج و هفت و نه)	1367	آقاي دكتر غلامرضا بهادرخان
جداسازي كرانيوپاگوس (دوقلوهاي به هم چسبيده از ناحيه جمجمه)	1367	آقاي دكتر غلامرضا بهادرخان
عمل جراحي انوريسم تروماتيك مغزي	1368	آقاي دكتر غلامرضا بهادرخان
ميكرو نورو واسكولارسرجري	1370	آقاي دكتر محمد رضا فرجي
استرئوتاكتیک سرجری	1375	آقای دکتر حمید اعتماد رضایی
ابزار گذاري ستون مهره ها.  (پيچ گذاري پديكول ها )	1375	آقايان: دکتر غلامرضا بهادرخان- دكتر حميد اعتماد رضايي - دكتر محمد رضا احصائي-
نورواندوسكوپي هيپوفيز	1378	آقای دکتر حمید اعتماد رضایی
نورواندوسكوپي مغز	1383	آقای دکتر حمید اعتماد رضایی وآقای دکتر غلامرضا بهادرخان

 

---

[1] Trepanation

[2] Bacterial killing solutions

[3] Lord Joseph Lister

[4] Sterile technique

[5] William T.G Morton

[6] Sir Victor Horsely

[7] Harvey Cushing

[8] William Hallstead

[9] Silver Clips

[10] Sir William Osler

[11] Unltrasonic suction devices

[12] Brain mapping technology

[13] Computer assisted virtual neurosurgery

[14] Molecular biological and gene therapies

[15] آرامگاه: بهشت خواجه مراد-مشهد

[16] متولد 1306 و تاريخ فوت 17/1/1382 آرامگاه: بهشت خواجه اباصلت مشهد

[17] آقاي دكتر كاظم عباسيان و آقاي دكتر مرشد

۱- تاریخ پزشکی مشهد با ورود پزشکان خارجی وارد فصل نوینی می شود که این امر تاریخ پزشکی خراسان رابا تحولی جدید مواجه می سازد در این امر آستان قدس رضوی با استخدام پزشکان عالی رتبه در بیمارستان شاهرضا زمینه ها و بسترمناسبی را برای پزشکی نوین به وجود می آورد . حضور پروفسور روش بول ون در بیمارستان شاهرضا از این جهت مهم و حائز اهمیت است که برای نخستین مرتبه جراحی نوین در ایرا ن شکل می گیرد،وبا توجه به امکاناتی که آستانقدس رضوی در اختیار بول ون قرار می دهد بخش جراحی بیمارستا ن شاهرضا از تجهیزات مدرنی بهره مند می شود. پروفسور بول ون که مردی انسان دوست و متعهد در کارش بود قریب به 15 سال صادقانه در بیمارستا ن شاهرضا بعنوان رئیس بخش جراحی بود .وی دردسامبر 1912در شهر کاین گویان فرانسه واقع در شمال برزیل بدنیا آمد .پس از تحصیل متوسطه در بلژیک در سال 1936جهت تحصیل در رشته پزشکی در دانشگاه بروکسل پذیرفته شد، پدرش مهندس و شاغل در امورکنسولگری بلژیک در این شهر بود و در سال 1940 دستیار افتخاری پروفسور دوهارون شد. وپس از تکمیل تحصیلات پزشکی که با راهنمایی اساتیدی چون پروفسور دانی ،پروفسور کورین، پروفسور مارتن و لون با ئر ادامه داد . در سال 1955 بنا بر دعوت وزارت در بار ایران بخصوص مساعی دکتر حسین اسدی به ایران و مشهد آمد و در بیمارستان شاهرضا بعنون رئیس بخش جراحی مشغول خدمت شد. بول ون از بدو ورود به مشهدمتوجه اشکالات عمده ای در جریان کار بخش جراحی بیمارستان شد از قبیل نداشتن سیستم پرستاری صحیح و سرپرستارمسئول کمبودبانک خون برای بیماران عمل شده ،فقدان متخصصین رشته های مختلف جراحی ،نقض تجهیزات و وسایل جراحی بنابراین وی با تشکیل بایگانی برای بیماران نظمی را در امر پزشکی به وجود آورد . پروفسور بول ون دارای دوپسر بود وخانمش هم مدتی بعنوان مدرس زبان فرانسه در دانشکده ادبیات مشهد مشغول تدریس بود . از نظر علمی بولون حدود 119مقاله علمی در مجلات جراحی فرانسه ،بلژیک،لبنا ن و ایران نوشته است وبرای اولین بار اسپلنوپورتوگرافی را با متد خاص خود متداول ساخت وکمی پس از او پروفسورلژ در فرانسه انجام داد وآن را بین المللی ساخت. مطالعات عمده بول ون درباره کیست هیداتیک ، سل اعضای مختلف ،بیماری کیسه صفرا ومجاری صفرا و زخمهای معده و اثنی عشر بود. روش بول ون اواخرعمرش راباتشرف به دین مبین اسلام گذراند،وبنابر وصیتی که کرده بود اسمش را عبدالله نهاده بود. سرانجام بر اثر سکته قلبی در مرداد ماه 1348 فوت نمود و درضلع شرقی خواجه ربیع مدفون است

 

2-دانشگاه علوم پزشکی مشهد در شهر مشهد و استان خراسان که بزرگترين استان ايران است ٬ واقع مي باشد.  شهر مشهد در زمين مسطحی بين دو رشته کوه بينالود و هزارمسجد در شمال شرق ايران قرار گرفته است.  دانشکده علوم پزشکی مشهد در دوم آذرماه 1328 با 61 دانشجو در رشته پزشکی ٬ بعنوان چهارمين دانشگاه ايران گشايش یافت.  در سال 1335 با انفکاک از وزارت علوم دانشگاه علوم پزشکی مشهد موجوديت مستقل يافت.  در پاييز 1378 ٬ 50 سال پس از افتتاح٬ اين دانشگاه دارای 7000 دانشجو در 8 دانشکده و 14 بيمارستان آموزشی بوده است.
دانشگاه علوم پزشکی مشهد در حال حاضر به ارائه خدمات آموزشی و پژوهشی در طيف وسيعی ازر شته های علمی مربوطه از علوم پايه گرفته تا تخصصهای کلينيکی مشغول مي باشد.   اين دانشگاه بعنوان بزرگترين مرکز پزشکی در شرق ايران٬ مرکز ارجاع بيماران در تمام رشته های تخصصی و فوق تخصصی مي باشد.  تلاشهای مداوم دانشگاه در جهت ارتقا سطح بهداشت در جامعه (طب پيشگيری و مراقبتهای اوليه) چشمگير و قابل تقدير است.
دانشگاه علوم پزشکی مشهد بعنوان يک محيط آموزشی که به استعدادهای فردی احترام گذاشته و خلاقيت را تشويق مي نمايد٬ سعی دارد که بستری برای رشد علمی و فرهنگی جامعه باشد.  همگام با مهيا بودن آموزشهای پيشرفته برای دانشجويان و رزيدنتها٬ تلاش مستمر متخصصان ما برای برخورداری از آخرين دستاوردهای علمي٬ به بيماران ما اين شانس را ميدهد تا از بالاترين سطح مراقبتهای بهداشتی- درمانی برخوردار باشند.
امروزه نيز دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنان به تلاش خود جهت رشد علمی و فرهنگی ادامه مي دهد

 

۳-بیمارستان امدادي شهيد كامياب در يك نگاه

تاریخچه:

عمليات ساختماني بيمارستان امداد توسط جمعيت شير و خورشيد وقت ( هلال احمر) در نيمه اول دهه 40 با زيربناي حدود 2500 متر مربع و در عرصه اي به مساحت تقريبي 17 هزار متر مربع آغاز و در تاريخ 25 مرداد 1345 به بهره برداري رسيد. البته ساخت بخشي از بيوتات بيمارستان نظير كارگاه دست و پا سازي تا اواخر دهه 40 همچنان ادامه داشت.

اين بيمارستان پس از فوت مدير عامل جمعيت شير و خورشيد و تا پيروزي انقلاب به نام ايشان يعني بيمارستان امدادي تيمور سهامي تغيير نام يافت.

ظرفيت و گسترش بيمارستان :

ظرفيت اوليه پيش بيني شده براي بيمارستان، 50 تخت بود كه اين ظرفيت بتدريج و با گسترش فيزيكي فضاها تا بيش از 300 تخت فعال افزايش يافته است.

اولين دوره گسترش فيزيكي طرح در نيمه اول دهه 50 و در قسمت غربي توده اصلي و اوليه بيمارستان، با ساختماني در سه طبقه و با زيربناي حدود 4000 مترمربع آغاز گرديد. هدف اصلي از ساخت اين بنا افتتاح بخش جراحي قلب باز در طبقه همكف ؛ C.C.U و بخش بستري مربوطه در طبقه دوم و نيز تمركز آزمايشگاهها و راديولوژي ها در طبقه زيرزمين  بوده است. ( بخش قابل توجهي از اين پيش بيني هيچگاه محقق نگشت ). عمليات ساختماني اين بنا در سالهاي 57-1356 به پايان رسيد و آماده نصب تجهيزات پزشكي گرديد. تحولات عظيم سياسي اجتماعي و شروع جنگ تحميلي از يك طرف و عفوني شدن بخش اعصاب بيمارستان امام رضا (ع) و انتقال موقت آن به بيمارستان امداد ( اين انتقال موقت تبديل به دائم شد ) باعث گرديد تا ساختمان جديد بعنوان بلوك عمل اعصاب، I.C.U و بخش بستري مربوطه ايفاي نقش نمايد.

در نيمه اول دهه 60 تقريبا"تحول اساسي در گسترش فيزيكي فضاهاي بيمارستان پيش نيامد ولي در نيمه دوم دهه فضاهايي همچون مسجد و طبقه دوم ساختمان اوليه بيمارستان به سايت اضافه گرديد.

در سال 1372 ساختمان جنبي بيمارستان به مساحت حدود 6000 متر مربع كه در تملك جهاد سازندگي وقت بود خريداري گرديد و به سايت بيمارستان افزوده شد.

 

كاربري ( فضاهاي پشتيباني )	نام زير فضاها	متراژ زيربنا
فضاهای اداری	رياست و مديريت- پذيرش و ترخيص- بايگاني پرونده بيمار و ساير فضاهاي اداري	1525مترمربع
فضاهای آموزشی	كلاسهاي آموزشي- اتاق اساتيد گروه- كتابخانه و سالن مطالعه	۳۷۷مترمربع
فضاهاي خدماتي و تاسيساتي	انبارها( دارويي- تجهيزات اداري و بيمارستاني ) – داروخانه – كليه فضاهاي تاسيساتي- بيتوته همراهان- پاويون پزشك- سردخانه ها- اتاق زباله و ...	7817 متر مربع
فضای درمانی	شامل کليه بخشها	۶۳۸۱مترمربع
	جمع کل	۱۷۰۰۰ مترمربع

 

۴- بیمارستان قائم(عج)1350هجری شمسی

بيمـارستــان قائم(عج) حدوداً در شمال غرب حرم مطهر حضرت رضا (ع) ودر منطقه اي به نام احمدآباد سابق مشهد واقع گرديده است . حدود جغرافيايي آن از شمال به خيابان احمد آباد و از جنوب به خيابان كوهسنگي و از شرق به هنرستان شهيد بهشتي و از غرب به خيابان پرستارمنتهي مي گردد .
مساحت اين بيمارستان درابتدا 20000  متر مربع بوده است . عمليات ساختماني آن ازسال1339 آغازشد و درسال 1346 ،7000 مترمربع ساختمان جهت راه اندازي كلينيك هاي بيمارستان آماده گرديد . سپس درسال 1350 بخشهاي مختلف بيمارستان در 6 طبقه ( 4 طبقه فوقاني و 2 طبقــه تحتـانـي ) مـورد بهـره بـرداري قـرارگـرفت . در سال 1353 بيمارستـان كوچكـي كـه در جـوار آن  بـود خـريـداري و بـه بيمارستان قائم (عج) افزوده شد .
لازم به توضيح است كه اين  بيمارستان كوچك در مرحله اول بصورت فوريتهاي پزشكي شامل سوختگي ، گوش وحلق و بيني به مراجعين خدمات مي داد . اين قسمت سپس تبديل به بخش مستقل سوختگي شد و اكنون به پلي كلينيك تخصصي بيمارستان تغييركاربري داده شده است .
درسال 1354 جهت توسعه بيمارستان ، زيربنايي به مساحت 10000 متر مربع شروع به ساختمان شد و در سال 1362 به پايان رسيد و مورد بهره برداري قرارگرفته است . همچنين به علت نياز شديد استان به بخش سي تي اسكن در سال 1364 در طبقه تحتاني بيمارستان اين بخش آماده و راه اندازي شد . از سال 1369 با همت افراد خير و نيكوكار بخشهاي جديدي مانند جراحی قلب باز به بيمارستان افزوده شد .
اين بخشها شامل بخش مراقبتهاي ويژه و ICU براي بيماران و بخش پيوند كليه براي 16 بيمار مي باشد . در سال 1375 ساختماني در قسمت جنوبي بيمارستان ساخته شد و بيمارستان مجهزبه دستگاه M.R.I گرديد . اين دستگاه از تكنولوژي پيشرفته اي جهت عكسبرداري از بيماران برخوردار است . با توجه به موقعيت جغرافياي استان اين بيمارستان دركلية مواردي بهداشتي و درماني فعال ، به  استانهاي همجوار نيز خدمات درماني ارائه  مي كند .
اين بيمارستان در سه مرحله به شرح زير ساخته شده است :
مرحلـه اول : قسمت قـديمـي شامـل امـور اداري و درمـانـگـاههـا .
مرحلـه دوم : قسمت قـديمـي بيمارستـان در شش طبقـه و يك نيـم طبقـه .
مرحلـه سوم : قسمتهـاي جديـد ،كه پس از انقلاب اسلامي ساختـه شده و بـه قسمتهاي ديگر افزوده شـده است .

امکانات موجود در بیمارستان عبارت است:

پاراکلینیک:
densitometry برونکوسکوپی، اوديومتری، فيزيوتراپی، آزمايشگاهها( پاتولوژی، سيتولوژی  ميکروب شناسی، بيوشيمی، خون شناسی، انکل وقارچ شناسی، سرم شناسی، هورمون شناسی، ايمونولوژی  ژنتيک، آزمايشگاه اورژانس)، بخش راديولوژی، سونوگرافـی، پزشکی هسته ای ، آنژيوگرافی، راديوتراپی،آندوسکوپی، اکوکارديوگرافی، کاتتريسم ،تراکم استخوان,تست ورزشCT Scsn. MRI. EMG،ECGاکوداپلر

درمانگاه ها:

جراحی عمومی، زنان و زايمان، گوش و حلق و بينی، ارتوپدی، ارولوژی ، جراح عصاب ، جراحی پلاستيک ، توراکس ، بيهوشی، خون ، پوست ، عفونی ، غدد ، قلب باز ريه ، روماتيســم ، گوارش ، روانپزشکی ، جراحی قلب باز.اعصاب,چشم(فقط درمانگاه),تغذیه

اورژانس:

جراحی، زنان و زايمان، گوش و حلق وبينی، ارولوژی، داخلی، قلب، اعصاب،  ای سی یو اورژانس اعصاب و ای  سی یو اورژانس داخلی و جراحی,

سی سی  یواورژانس قلب

بخش ها:

جراحی، زنان وزايمان، گوش وحلق وبينی، ارتوپدی، ارولوژی، جراحی اعصاب و آی سی یو جراحی اعصاب، داخلي ، قلب، اطفال، اعصاب، ICU ، دياليز، پوست، CCU ، NICU ترميمی پلاستيک...        

توراكس و ريهICuقلب باز، پيوند كليه